Weather Data Source: 30 days weather Novi Pazar

Alaturka soba porodice Ramović (VIDEO)

Novopazarsko naselje Parice imalo je ranije više begovskih kuća, koje su se odvajale po specifičnom spoljašnjem, ali i unutrašnjem uređenju. Jedna od nekoliko koje još uvijek postoje je kuća izgrađena prije 140 godina, koju na pola dijele porodice Ramović i Eminbegović.

Alaturka soba, koja je u fokusu našeg serijala emisija, sačuvana je u dijelu kuće Ramović.

VIDEO EMISIJA ALATURKA SOBA PORODICE RAMOVIĆ

Rođak porodice Ramović Elvir Eminbegović kaže da je ambijent ove sobe gotovo isti kao i prije 140 godina, kada je izgrađena njihova kuća.

Pokazuje nam šašovce, rafove sa sahanima, stari sat, tepsije, ibrike, ćilim.

“Tu je i stari dolap, koji je ofarban zelenom bojom, ipak je to drvo, koje je sklono oštečenjima, tako da je to urađeno da bi trajalo duže. Tadašnje kuće su sve rađene po ovom principu, ovo je osmalinski stil izgradnje“, kaže nam Elvir.

Elvir Eminbegović

U sobi postoje dijelovi nameštaja koji su novijeg datuma, ali su vizuelno urađeni kao oni koje su zamjenili, poput mindera i stolarije sa mušebacima.

Ovu kuću je napravio Elvirov čukunded Emin-beg Karabegović, po kojem je porodica kasnije i promijenila prezime u Eminbegović.

“Otac mi je pričao da je najveću, dvospratnu kuću u Novom Pazaru u 19. veku imao gradonačelnik Ejup-paša Ferhatagić, koji je živeo u naselju Jošanica. Emin-beg je završio šerijatsko pravo u Istanbulu, u vrijeme sultana Abdulhamida, zadnjeg sultana Osmanskog carstva. Kao šerijatski sudija bio je na službi u Sjenici, koja je tada bila administrativni centar novopazarskog Sandžaka nakon Berlinskog kongresa“, priča nam Elvir.

Alaturka sobe nisu jednostavne za održavanje, što najbolje znaju domaćice koje vode računa o njima. Ukoliko se pojedini predmeti pogrešno održavaju može doći do njihovog oštećenja i potpunog uništenja.

Konzervatorka predmeta od tekstila iz Beograda Danijelka Radovanović kaže da je neophodna konstantna briga, jer očuvanjem ovih soba štitimo svoje materijalno kultuno naslijeđe i identitet.

“Moja preporuka je da se ove sobe štite na tradicionalne načine, po mogućnosti bez hemikalija. Naše stare bake su koristile biljke koje imaju eterična ulja, poput lavande, nane ili luča, da oteraju moljce“, kaže Radovanovićeva.

Danijelka Radovanović

Ona ističe da sunce loše utiče na nameštaj, odnosno na boje ćilima koje blede, te da je prekrivanje bijelim šaršavima ili kudeljnim platnima, koje ovdašnje žene koriste, dobar način njihovog očuvanja.

“Što se tiče čišćenja fleka sa ovog starinskog nameštaja ima nekoliko načina. Recimo fleka od jaja najbolje se čisti hladnom vodom, fleka od rđe na zavesama ili stolnjacima skida se limunskom kiselinom. U principu fleke treba skidati što prije, jer ukoliko su stare teško da se mogu skloniti bilo čime“, pojašnjava Radovanovićeva.

Elvir se kao dječak sjeća ovog naselja kako je izgledalo prije oko 60 godina, svoje avlije koja je imala mutvak, ali i jaza koji je prolazio kroz nju.

“Ove begovske kuće su bile veoma specifične, imale su svoju dušu. Imale su avliju i dišer avliju, mutvak, ambare za voće, povrće i žito. U skladu sa tim patrijarhalnim vremenom porodica je bila odvojena od hizmećara, koji su pripremali hranu“, priča nam Elvir.

Nedaleko od njihove kuće bila je vodenica, a u Novom Pazaru je u to vrijeme bilo mnogo jazova.

“Selakovec je bio plodno zemljište sa kojeg se hranio grad, a iz Raške su se pravili kanali koji su navodnjavali tu zemlju, potom su pravljene brazde koje su išle kroz grad. U jazu ispred naše kuće sam učio da plivam, u to vrijeme nije bilo vodovoda, pa su naše majke tu prale veš“, kaže on.

Ovakve alaturke sobe, ali i same kuće, polako nestaju u Novom Pazaru, potisnute savremenom arhitekturom i brojnim stambenim zgradama.

Elvir nam priča da se sa nostalgijom prisjeća starih vremena i drugačijeg načina života u ovom gradu.

“Sjećam se da bi stariji sjedeli na minderu, pili kafu sa mangala, a mi djeca bi sjedeli pokoljenke na podu kada dođu gosti i jedva čujno se smejurili. Kada bi nam došla rodbina ili gosti obično bi zvali braću Pružljane, koji su lijepo svirali, tako da bi se pjevalo i veselilo bez nekog velikog povoda. Bila su to lijepa vremena, više se družilo, razgovaralo, više se posvećivalo pažnja ljudima. Svi smo otprilike isto živjeli, nije bilo velikog raslojavanja“, kaže on.

Prisjeća se komšiluka, koji su činile stare gradske porodice, Imamovići, koji su bili muftije, Slezovići, Šuševići, Rizabegovići i mnogi drugi.

Cilj ovih emisija je da sačuvamo od zaborava uređenje alaturka ili velikih soba, njihov izgled, ali i specifične priče porodica u čijem su vlasništvu. Želeli smo da dokumentovano sačuvamo stari duh Novog Pazara, koji se svakodnevno gubi, te da mlađim generacijama ukažemo na to kako se nekada živelo u ovom gradu. Ove sobe su kulturno nasleđe Bošnjaka u Srbiji, neiscrpno blago koje treba sačuvati od zaborava i omogućiti široj javnosti da ga što bolje upoznaju.

I na kraju, a trebao bi da je na samom početku, ovo je naš način borbe da utičemo na nadležne lokalne i državne ustanove da iznađu način i sačuvaju ovo značajno kulturno nasleđe.
Tekst i video emisija su nastali u okviru projekta “Alaturka soba – kulturno nasleđe Bošnjaka”, koji realizuje Udruženje građana Free media iz Novog Pazara.

Ovaj projekat je sufinansiran iz Budžeta Vlade Republike Srbije – Ministarstva za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog.

Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Najnovije vesti