Weather Data Source: 30 days weather Novi Pazar

Prikaz monografije Novog Pazara

U periodu socijalizma nastala je prva interdisciplinarna monografija pod nazivom “Novi Pazar i okolina“, koju je priredio istoričar Ejup Mušović davne 1969. godine. Predstavljala je najsveobuhvatniju monografiju u smislu tema koje su obrađena, pristupa koji je korišćen i načina na koji je autor interpretirao istorijske činjenice o Novom Pazaru i njegovoj okolini.

U poslednjih 20 godina objavljeno je ukupno osam tematskih publikacija koje se odnose na različite aspekte života grada, ali i koje Novi Pazar predstavljaju iz raznovrsnih naučnih disciplina i pristupa koje autori koriste.

Pre dva meseca, a posle 54 godine, objavljena je prva sveobuhvatna monografija Novog Pazara, čiji je izdavač Grad.

Dve godine mukotrpnog rada u uredničkoj koordinaciji Misale Zukorlić, preko 30 angažovanih saradnika, bilo je uključeno u pripremi objavljene monografije.

Reprezentativno, kvalitetno i veoma skupo izdanje sadrži ogroman broj fotografija koje uz prateći tekst predstavljaju nesvakidašnji vizuelni užitak.

Starije generacije Novopazaraca sećaju se malih zelenih vrata na ulazu u Altun alem džamiju, koju je u prvoj polovini XVI veka izgradio osmanlijski neimar Muslihudin Abdulgani. 

Kada je staro zamenila plastična stolarija vrata su završila u jednom čaršijskom restoranu po imenu “Avlija“ obešena na zid, kao muzejski eksponat. 

Vrata su imalazvekir (halku) i to je nasleđe iz Osmanskog vakta koje se u Novom Pazaru zadržalo sve do kraja devedesetih godina dvadesetog veka. 

Zvekir je došao sa Osmanlijama, ali nije imao nacionalnost, nalazio se na vratima bošnjačkog i srpskog gradskog stanovništva. 

Bio je obeležje suživota i uvažavnja jednih i drugih koji su delili životni prostor Novog Pazara.

Idejno rešenje da se na naslovnici monografije nađe zvekir ili halka odraz je kontekstualnog razumevanja života grada i složenosti istorijskih, tradicijskih, kulturnih i religijskih identiteta koji se prelamaju u njemu.

Zvekir je izgubio prvobitni smisao, ali i dalje zadržao jaku simboliku. Pojam lupanja zvekira od vrata, korišćen je u mnogima sevdalinkama, a predstavlja metaforu dolaska gosta.

Monografiju o Novom Pazaru otvarate tako što pomilujete zvekir, a može se i halkom pokucati, tri puta kako običaj nalaže i pred čitaocima se otvaraju vrata jednog grada i kreće priča o njemu.

Novi Pazar je nastao u 15. veku i povezan je sa viševekovnom osmanlijskom vladavinom. Grad je osnovao Isa-beg Ishaković 1439. godine. Najstariji pisani dokument u kome se Novi Pazar spominje datira od 10. sepembra 1461. godine. Iste godin za dubrovačkog konzula u Novom Pazaru imenovan je Franko Gučetić.

Period od osnivanja grada do kraja 17. veka je “zlatno doba Novog Pazara“ o kome mnogobrojni putopisci i misionari pišu da je najveće naselje na putu iz Dubrovnika prema Nišu, sa 6.000 kuća, mnoštvo džamija, karavan-sarajem i velikim bazarom. 

Grad je od 16. veka poznat i kao mesto u kome živi i stvara veliki broj pesnika i književnih svaralaca na turskom, persijskom, i arapskom jeziku. Najslavniji su Ahmed Vali, Arši Čaki, Hašul, Nimeti, Ahmet Gurbi ili Gurbi Baba čije turbe i danas postoji na gradskom groblju Gazilar.  

Francuski diplomata, istoričar i političar, baron Feliks Božur, Novi Pazar opisuje „skladištem i tržnicom roba za trgovinu sa Makedonijom, Bosnom i Srbijom“. Na osnovu registra Vakufske direkcije u Novom Pazaru 1921. godine postojale su 23 stare džamije. Jedan vek nakon toga u gradu danas postoji preko 80 džamija koje su vlasništvo dve priznate Islamske zajednice.

Istorija se prelamala na prostoru Novog Pazara, pa se često kaže da je kapija istoka i zapada, mesto susreta islama i pravoslavlja, krsta i polumjeseca, a nekad i davidove zvezde. Živeo je svoj život grad Novi Pazar kako je i hronološki poslagano u monografiji.

Grad se menjao, baš kao i ljudi, ali je svežina duha novopazarskog čoveka ostala nepokolebljiva. Grad je danas regionalni i kulturni centar Sandžaka u kojem svakog vikenda boravi u proseku 200 turista iz regiona, najviše iz Bosne i Hercegovine, ali i daleke Kine.

Nikada u svojoj istoriji grad nije imao tako intezivnu dinamiku života kao što je ima danas.

Između prve i druge sveobuhvatne monografije prošle su 54 godine – to su priče o dva, po sve različita grada, posebno u kulturnom, privrednom, političkom, religijskom i društvenom životu, jer se za 50 i kusur godina grad vidno promenio, pa i matrice koje čine njegov identitet.  

Novi Pazar nisu mantije i pite, ta prizmena stomačna egzotika, kako obično ljudi reaguju na pomen imena grada. Grad na rukama nose glumci, pisci, univerzitetska zajednica, sportisti, privrednici, radnici, zanatlije, prepoznatljivi političari i pre svega autentični ljudi, kojih sigurno ima u svakom gradu, ali samo u našem  su – has Pazarci.

Poražavajuće je bilo da grad nema zvaničnu monografiju, kao što je imaju veći i manji gradovi od njega, posebno ako se ima u vidu  važna činjenica koja ovoj monografiji daje posebnu specifičnost – jer na celom svetu postoji samo jedno mesto, odnosno, jedan grad, koji se zove Novi Pazar.

Izdavač je doneo odluku da jedan deo izdanja se nađe u prodaji, dok novčana sredstava idu Udruženju za pomoć mentalno nedovoljno razvijenim licima „Tahir Delić“.

Fahrudin Kladničanin, izvršni direktor Akademske inicijative “Forum 10”

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Najnovije vesti