Oni obaveštavaju javnost da su na području oko Gradine trenutno aktivna dva kamenoloma.
Kamenolom “Podstran potok“ nalazi se neposredno iznad restorana „Ras“ na Pazarištu, na oko 400 metara vazdušnom linijom zapadno od Gradine, a eksploatiše ga preduzeće “Novi Pazar put“, dok je drugi kamenolom “Mali Krš“ sa istočne strane, u vlasništvu firme “Ukras“.
“Oba kamenoloma su jasno vidljiva sa samog lokaliteta Gradine, a i pri pogledu sa okolnih puteva prema arheološkom nalazištu, čime se narušava vizuelni identitet i pejzažni okvir koji čini sastavni deo autentičnosti i integriteta kompleksa Starog Rasa“, upozoravaju iz ove organizacije.
Posebno naglašavaju da je u poslednjih nekoliko godina došlo do povećanja intenziteta eksploatacije u kamenolomu “Podstran potok“ te da se sada stvara dvostruki pritisak na kulturni pejzaž sa obe strane Gradine.
“Uz vizuelnu degradaciju, prisutni su i buka, vibracije i prašina koji dodatno ugrožavaju ambijentalnu i prirodnu celinu zaštićenog područja. Takva aktivnost direktno je suprotna odredbama Zakona o kulturnim dobrima Republike Srbije (čl. 33, 36, 38) i međunarodnim obavezama koje Srbija ima prema UNESCO Konvenciji o svetskoj baštini“, tvrde iz ove neformalne građanske grupe.
Zvanične prijave uputili su: Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu, Ministarstvu kulture Republike Srbije i UNESCO-u.
U skladu sa UNESCO-ovim smernicama oni traže:
- hitnu inspekciju i procenu uticaja oba kamenoloma na kulturno dobro Stari Ras,
- da se utvrdi da li su preduzeća “Novi Pazar Put“ i “Ukras“ pribavila neophodne saglasnosti Zavoda za zaštitu spomenika kulture,
- da se preduzmu mere za obustavu ili ograničenje eksploatacije koja ugrožava vizuelni i pejzažni integritet Starog Rasa, i
- da se o rezultatima sprovedenih mera obavesti javnost i UNESCO.
Video snimak pod nazivom “Gradina u čeljustima kamenoloma“ možete pogledati OVDE.
S. Ljajić
Foto: Print screen
