Ona u razgovoru za portal Free media kaže da muzika predstavlja dobar dio nematrijalnog kulturnog naslijeđa jednog naroda.
“Muzika odražava duh jednog naroda, odnosno način njegovog života i razmišljanja. To se, prevashodno, može uočiti u tekstovima pjesama, izboru instrumenata i muzičkim strukturama, ne samo pjesama, već i igara”, rekla je Nikšićeva.
Ističe da je za čuvanje kulture od velike važnosti saradnja sa institucijama.
“Tamo gdje institucije u čijoj je nadliježnosti očuvanje nematerijalne kulture dobro funkcionišu, očuvanje muzike nije težak poduhvat. Međutim, tamo gdje institucije ne funkcionišu, rad na ovom polju je, gotovo, nemoguć, odnosno možete uraditi samo dokumentovanje. Prenošenje zajednici, putem formalnog i neformalnog obrazovanja je veoma teško ostvariti, a upravo je to ključ očuvanja, jer nosioci elemenata nematerijlnog kulturnog naslijeđa, kako je to i normalno, vremenom izumiru“, kaže Nikšićeva.
Ona trenutno radi na Učiteljskom fakultetu u Beogradu, istureno odeljenje u Novom Pazaru, gdje je u zvanju vanrednog profesora za užu naučnu oblast “Metodika nastave muzičke kulture“. Završila je osnovne i magistarske studije za klavir na Fakultetu umjetnosti u Prištini, a doktorske studije na Ankara Devlet Konservatuvarı u Turskoj. Paralelno sa ovim, obrazovala se i u oblasti didaktičko-metodičkih nauka, te je magistrirala metodiku nastave muzičke kulture na Učiteljskom fakultetu u Užicu, a doktorirala na Učiteljskom fakultetu u Beogradu.
Autorka je monografije “Muzičko opismenjavanje na muzičkom maternjem jeziku novopazarskog kraja“.
Nerijetko solistički i grupno nastupa kao pijanistica, neprestano istražuje muziku i redovno učestvuje na različitim simpozijumima i naučnim skupovima od nacionalnog i međunarodnog značaja.
“U naučnim radovima, koji se odnose na muzičku pismenost, bavim se zajedničkim muzičkim naslijeđem Bošnjaka i Srba na ovom prostoru. Njega posmatram kao muzički maternji jezik svog stanovništva na ovom prostoru, od koga se mora poći pri muzičkom opismenjavanju djece u novopazarskom kraju ”, rekla je ona za naš portal.
Nikšićeva se do sada kroz različite projekte bavila istraživanjem muzičke tradicije sandžačkih Bošnjaka.
Do sada je realizovala projekte: Pirinče – instrument koji nestaje, Mevlud – islamski duhovni muzički oblik, Def – instrument ženske muzičke tradicije Bošnjaka, Običaji i pjesme svadbenog rituala Bošnjaka u Srbiji, Džumbuš – instrument muzičke tradicije u Novom Pazaru, Bošnjačke pjesme Plava i Gusinja, Sviranje na fruli kod Bošnjaka na Pešterskoj visoravni.
Ovakvi projekti često zahtjevaju i istraživanje i poznavanje muzičke građe, odnosno dobar metodičko-pedagoški pristup.
Sviranje na fruli kod Bošnjaka na Pešterskoj visoravni
Kada ste poslednji put čuli da neko svira frulu ili na nekom narodnom instrumentu?
Profesorica Naka Nikšić se u posljednjem projektu fokusirala na istraživanje frule i upotrebu ovog instrumenta kod Bošnjaka koji žive na Pešteri. Jedan od ciljeva projekta je, kako se vidi u prikazanom dokumentarnom filmu, njegova popularizacija među stanovništvom.
“Sprovedeno je istraživanje, a rezultati su sistematizovani i objavljeni u jednoj brošuri. Takođe, oni su vidljivi i u dokumentarnom filmu koji je javnost nedavno imala priliku da pogleda u Novom Pazaru. Jedan od pokušaja popularizacije sviranja na ovom instrumentu jeste i sam mini-koncert frulaša koji su nastupili nakon prezentacije filma“, rekla je profesorica Nikšić.
Ona ističe da su spontani nastupi frulaša i njihova muzika u prošlosti bili uobičajene pojave, a da je sama frula neizostavni pratilac veselja i druženja naroda na ovim prostorima.
“U prošlosti frula se svirala prilikom čuvanja stoke, zatim na posijelima, teferičima i vaširima (tako kažu na Pešteri), kraj izvora gdje su mladi odlazili po vodu…”, dodaje Nikšićeva.
Danas je, uslijed brojnih faktora, frula sve rjeđe zastupljena. Ipak, postoje oni koji su živi čuvari ove tradicije, koji aktivno sviraju frulu, nastupaju na festivalima i oživljavaju nekadašnji stil života naroda koji se prepoznaje u igri i muzici.
“Najpoznatiji frulaši na našim prostorima su Ibrahim Ibro Hamidović, Hasan Fijuljanin i Šerif Redžović. Mada, možda ih ima još. Hamidović je ranije, do početka sukoba u bivšoj SFRJ, podržan pregaocem u kulturi, rahmetli Asimom Vrcićem iz Sjenice, često nastupao na festivalima širom bivše Jugoslavije i predstavljao muzički folklor Sandžaka”, podsjetila je ona.
Kaže da su frulaši, koji su bili učesnici projekta, svirali više kola – Rijetko, Sarajka, Tursko ili Skeja, Polka, Oj Jusufe, Vrtikolo, Šotu (u dvije varijante – bošnjačku i albansku), Moravac, Šumadijsko, Užičko, Radojku, Cigančicu, Topčidersko i Savino kolo.
“Također, pratili su i pjevanje pjesama ‘Karanfil se na put sprema’, ’Bulbul mi pjeva’, ’Rasla trava’, ’Savio se fesić’,’ Tri livade’, ’Trepetljika trepetala’, ’Oj, čobane ukrašću ti jagnje’ i ’Šarene se dimije’”, pojašnjava ona.
Kao što je važno zapamtiti tehnike sviranja i samu melodiju, važno je očuvati i tehniku izrade frule.
“Prema mom saznanju dva čovjeka proizvode frule. Jedan je obuhvaćen našim projektom. To je Šerif Redžović i on sada izrađuje frule na moderan način. Drugog proizvođača nismo mogli da snimamo, te o njegovom načinu proizvodnje frula ne mogu ništa da kažem”, kaže Nikšićeva za Free media.
Ona ukazuje i na važnost projekta “Pešterski motivi – posthumna prezentacija i popularizacija stvaralaštva bošnjačkog kompozitora Sulejmana Ćatovića“.
“Sa kolegom Džefrizom Pučićem, uspjela sam da šest kompozicija za klarinet i klavir ovog kompozitora iz štampane forme prebacim u digitalnu i time javnosti učinim dostupno njegovo stvaralaštvo. Na žalost, zbog epidemije korona virusa i smrtnih slučajeva, nismo uspjeli da održimo promociju ovog albuma, ali se nadam da ćemo u budućnosti prirediti koncert u okviru koga ćemo ga prikazati”, kazala je Nikšićeva.
A. Šaljić
Foto: Privatna arhiva
