Audio deskripcija teksta
KUD mladih realizovalo je tri, a “Stambol” i “Isa-beg” po jedan projekat, koje je Ministarstvo kulture sufinansiralo u iznosima od po 120.000 dinara.
”Pešterski motivi-posthumna prezentacija i popularizacija instrumentalnog stvaralaštva bošnjačkog kompozitora Sulejmana Ćatovića” projekat je KUD-a mladih čija realizacija je započela 2021. godine.
Rezultati tog projekta su četiri objavljena video spota iz albuma “Pešterski motivi”, među kojima su Ćatovićeve kompozicije: Mala pastorala, Telal viče, Pešterska pastorala i Pešterski motivi u izvedbi Nake Nikšić na klaviru i Džefrisa Pučića na klarinetu.
Nikšić, koja se dugi niz godina bavi očuvanjem bošnjačke kulture, sa aspekta muzike, ocijenila je da se predstavljanjem, promovisanjem i popularizacijom stvaralaštva jednog od rijetkih bošnjačkih kompozitora jača kulturni identitet sanžačkih Bošnjaka.
Blagdani uz tradicionalni kulturno-vjerski program
Na istom konkursu, 2021. godine odobrena su sredstva za sufinansiranje projekta KUD-a “Stambol” pod nazivom “Šefadžijo srca moga”, koji prema riječima koordinatora Dževada Zejnelovića predstavlja tradicionalnu manifestaciju u znak rođenja poslanika Muhameda.
“To je prilika da okupimo naše članove za pripremu programa koji je jednim dijelom vjerski, kulturni, a isto tako i tradicija Bošnjaka, da se blagdani te vrste i datumi na poseban način obilježavaju. Uvijek pozovemo eminentne poznavaoce lika i djela našeg miljenika, Muhameda, da nas ukratko podsjeti na važnost slijeđenja puta islama, kroz učenje Kur’ana najboljih hafiza u okruženju”, objašnjava Zejnelović.
Ističe da je te godine angažovan jedan od najboljih učača Kur’ana u regionu, hafiz Egzon Ibrahim, te hafizi iz Turske, a da su u programu najviše zastupljene članice Stambola, od dekoracije, scene, moderatorstva, muzičke pripreme, osvjetljena i zvuka, pa sve do izvođenja ilahija i kasida.
“Ovim projektom podigli smo svoj ugled, umjetničku vrijednost i kvaltet, time što smo unaprijedili promovisanje kulture i tradicije Bošnjaka, dajući doprinos očuvanju, prije svega duhovnosti i običaja muslimana na ovim prostorima. Ovakvo okupljanje motiviše mlade, učenike osnovnih i srednjih škola, kao i studente za aktivno učešće u životu zajednice, kroz promociju bošnjačke kulture”, ističe on.
Kaže da su ovakve manifestacije prilika da se pokažu kapaciteti mladih talenata u Novom Pazaru, ali i da se njeguje saradnja sa ustanovama, udruženjima, školama, fakultetima i drugim organizacijama u zemlji, u cilju razvoja i unapređenja sopstvene kulture.
“Naši mladi talenti kroz ovakve događaje na najljepši mogući način, uprkos vrlo teškim i iscrpljujućim uslovima, uspijevaju da prezentuju svojim sunarodnicima svoju vjeru i običaje. Paralelno sa razvojem projekta snimljene su i određene ilahije i kaside, kao i video spotovi”, zaključuje rukovodilac KUD-a “Stambol”.
Sličnu aktivnost te godine realizovao je i novopzaraski KUD “Isa-beg”, kroz projekat “Peti internacionalni omladinski festival islamske kulture“.
“Okupili smo djecu i omladinu koja voli ilahije i kaside. Održali smo koncert gdje su djeca imala priliku da izvode islamsku duhovnu muziku uz pratnju veoma kvalitetnog orkestra. Gost nam je bio hafiz iz Turske koji je učio odlomke iz časnog Kur'ana”, kaže predsjednik tog društva Elvir Bogućanin.
On ističe da je kroz hor “Isa-beg” od 2008. godine do danas prošlo više od 1.000 djece, koja su razvila muzički ukus i naučila da razlikuju šta je prava vrijednost u muzičkom smislu u odnosu na štetne sadržaje koji im se nude.
“Djecu treba njegovati od malih nogu, a ne da puštamo da im internet servira svakojake stvari. Upravo ovakve manifestacije im omogućuju da spoznaju svoju pripadnost vjeri od malih nogu, na jedan svečan način. Naš najveći uspjeh je što dajemo doprinos da sva ta djeca ne skrenu s pravog puta”, naglašava Bogućanin.
On dodaje da su skromna sredstva Ministarstva kulture doprinijela realizaciji Festivala islamske kulture, ali da se takve i slične manifestacije ne bi mogle realizovati bez entuzijazma ljudi iz kulturno-umjetničkih društava, koji se nesebično zalažu za promociju kulturnog indentiteta Bošnjaka.
Nematerijalno kulturno naslijeđe Bošnjaka
Ministarstvo kulture i informisanja je na konkursu 2022. godine odobrilo sredstva za sufinansiranje projekta “Srmeni kolan”, u iznosu od 120.000 dinara, koji je te godine realizovao novopazarski KUD mladih.
Rezultat tog projekta je dokumentarni film o srmenom kolanu koji je promovisan u okviru Međunarodnog festivala folklora “Balkanski folklor bez granica 2022. godine”.
Predsednica ovog KUD-a Emina Brunčević kaže da je sakupljanje i obrada literature za takav element nematerijalnog kulturnog naslijeđa bilo teže od očekivanog.
“Srmeni kolan sa vegetabilnim motivima, kakav se koristi kod Bošnjaka u Novom Pazaru i okolini, u literaturi etnologa i ostalih izučavalaca narodne nošnje, ili se samo letimično spominje ili se ne spominje uopšte. Od ranijih stručnjaka o njemu je pisao etnolog Senko Rašljanin u Novopazarskom zborniku i etnolozi koji danas rade u Muzeju”, objašnjava Brunčević.
Ona navodi da se tokom istraživanja nametnulo postojanje detaljnih opisa tradicionalne narodne nošnje i svih njenih elemenata u bošnjačkoj književnosti, kako narodnoj, tako i umjetničkoj, što je ukazalo na značaj ljepote samih kolana.
“Zato smo u filmu o srmenom kolanu prikazali fotografije najljepših primjeraka srmenih kolana, koje su nam slali građani nakon poziva preko društvenih mreža, a nakon prikupljanja literature i materijala, pristupilo se izradi scenarija za film i organizaciji snimanja”, naglašava ona.
Objašnjava da prvi dio filma predstavlja omaž bošnjačkoj književnosti i detaljnom opisu tradicionalne sandžačke narodne nošnje koju sadrže, te ističe da je film započet lirskom pjesmom “Đulizara” autorke Šefke Begović Ličina.
Drugi dio filma je intervju sa etnologom-antropologom Seminom Đerlek iz muzeja i treći predstavlja audiozapis isečka o srmenom kolanu u Novopazarskom zborniku uz prateći video-zapis, dok se četvrti dio odnosi na temu srmeni kolan danas.
Brunčević kaže da su kroz ovaj projekat ostvareni planirani ciljevi, naglašavajući da je publika upoznata sa srmenim kolanom, kao djelom tradicionalne sandžačke nošnje, te sa upotrebom kolana kroz istoriju do danas.
“Značaj ovog projekta za Bošnjake ogleda se kroz motivisanje mladih da nematerijalno kulturno naslijeđe percipiraju kao trajno, vrijedno i značajno za očuvanje identiteta, posebno danas u vrijeme upliva utjecaja prizrenske narodne nošnje i vezenih kolana koji nisu sandžački”, smatra ona.
Predstavnica KUD-a mladih rukovodila je i projektom “Folklorno naslijeđe Bošnjaka u korpusu balkanskog folklornog naslijeđa”, koji je sufinansiralo Ministarstvo kulture tokom prošle godne, takođe u iznosu od 120.000 dinara.
Projekat se bavio unapređenjem bošnjačkog folklora, kroz redovan rad vrhunskih stručnjaka u toj oblasti.
“Igrači iz starijih ansabala stekli su adekvatna znanja i unaprijedili scenske veštine. Profesionalizacija bošnjačke kulture u oblasti folklora moguća je jedino u saradnji sa profesionalcima, jer Bošnjaci još uvijek nemaju stručno lice za ovu vrstu naslijeđa, koje je dio korpusa balkanskog folklora”, kaže Brunčević.
Ona navodi da je doktor nauka u oblasti etnokoreologije Vladimir Janevski sa članovima ansambla radio tehničke probe i uz makedonske tradicionalne igre unaprijeđivao njihove igračke sposobnosti.
“Posebno je značajan sedmo-osminski takt koji njie karakterističan za naše krajeve, a tim igrama se unaprijeđuje ritmička sposobnost igrača. Umjetnički rukovodilac Nacionalnog ansambla Kosova i Metohije Miloš Mitić je na osnovu istraživanja naše folklorne baštine počeo da postavlja novu koreografiju bošnjačkih igara, a cjelokupan rad je tehnički unapredio ansambl po svim igračkim i pjevačkim odlikama”, naglašava ona.
I narednog četvrtka bavićemo se aktivnostima i realizacijom najvažnijih projekata ostalih ustanova i udruženja koja su preko konkursa namijenjenih nacionalnim manjinama tokom prethodne četiri godine od različitih ministarstava u Srbiji dobili ukupno nešto više od devet miliona dinara.
Tekst je urađen u okviru projekta “Čuvarkuće kulturnog identiteta Bošnjaka“, koji realizuje Free media, uz sufinansiranje iz Budžeta Republike Srbije – Ministarstva informisanja i telekomunikacija.
Stavovi iznijeti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodijelio sredstva.
